Người già ăn uống kém nên uống gì? Chọn đúng nhu cầu

Người già ăn uống kém nên uống gì?

Người già ăn uống kém trước hết cần uống đủ nước; nếu lượng ăn giảm nhiều, gia đình có thể cân nhắc sữa hoặc thức uống dinh dưỡng phù hợp để bổ sung thêm năng lượng, protein và dưỡng chất. Nước yến có thể dùng thêm như một món bổ sung, còn đông trùng hạ thảo hay các sản phẩm từ sâm phù hợp hơn khi người thân vẫn ăn uống tương đối ổn và có nhu cầu chăm sóc thêm sức khỏe.

Trước khi chọn, gia đình nên xem người thân hiện ăn được khoảng bao nhiêu so với trước, có sụt cân không và nguyên nhân nào khiến họ ăn kém. Một người chỉ hơi giảm khẩu vị nhưng vẫn ăn gần đủ các bữa sẽ cần cách chăm sóc khác với người mỗi bữa chỉ ăn vài muỗng hoặc đang sụt cân rõ rệt.

Nhìn chung, người thân càng ăn ít thì gia đình càng nên quan tâm đến giá trị dinh dưỡng của thức uống thay vì chỉ tìm món được gọi là “bổ”. Khi các bữa ăn vẫn tương đối ổn, lựa chọn mới có thể mở rộng sang yến, đông trùng hạ thảo, sâm hoặc những sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác.

Người già ăn uống kém vẫn cần chú ý uống đủ nước

Người già ăn uống kém vẫn cần được chú ý cung cấp đủ nước trong ngày vì khi ăn ít, lượng nước nhận được từ thức ăn cũng có thể giảm theo. Người lớn tuổi đôi khi không cảm thấy khát rõ như người trẻ, vì vậy gia đình nên để nước thuận tiện và nhắc uống từng lần phù hợp thay vì chờ đến lúc rất khát.

(Ảnh: Nước lọc là thức uống đầu tiên cần phải uống trước khi nghĩ đến thức uống bổ dưỡng)

Không phải toàn bộ lượng nước trong ngày đều phải đến từ nước lọc. Nước, sữa, canh, súp và những đồ uống phù hợp đều có thể góp phần cung cấp dịch, nhưng lượng dùng còn tùy vào tình trạng sức khỏe và chế độ ăn của từng người.

Nếu người thân có bệnh lý cần kiểm soát lượng dịch, gia đình nên làm theo hướng dẫn riêng của bác sĩ. Một chai nước yến, nước sâm hay thực phẩm bảo vệ sức khỏe dạng nước cũng không nên được xem là đã thay thế nhu cầu uống nước trong ngày.

Khi ăn ít rõ rệt, sữa hoặc thức uống dinh dưỡng đáng được ưu tiên hơn

Nếu người già ăn ít đến mức khó nhận đủ dinh dưỡng từ các bữa hằng ngày, sữa hoặc thức uống bổ sung dinh dưỡng phù hợp thường đáng cân nhắc hơn những loại nước chỉ có công dụng chăm sóc sức khỏe. Lúc này, gia đình nên chú ý trước đến năng lượng và protein mà sản phẩm cung cấp trong mỗi lần dùng.

Hướng dẫn dinh dưỡng lão khoa của ESPEN cho biết người lớn tuổi bị suy dinh dưỡng hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng có thể được hỗ trợ bằng tư vấn dinh dưỡng, điều chỉnh chế độ ăn và sản phẩm bổ sung dinh dưỡng đường uống khi ăn uống thông thường chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Cách hỗ trợ vẫn cần dựa trên tình trạng cụ thể của từng người.

Khi xem một sản phẩm, gia đình nên đọc lượng năng lượng và protein trong mỗi khẩu phần rồi mới xem thêm vitamin, khoáng chất, đường và những thành phần khác. Một sản phẩm có danh sách thành phần rất dài chưa chắc phù hợp hơn nếu phần người thân đang thiếu nhiều nhất lại là năng lượng và protein.

Người già ăn uống kém có nên uống sữa thay bữa ăn?

Người già ăn uống kém không nên mặc định dùng sữa để thay hoàn toàn các bữa ăn hằng ngày. Sữa hoặc thức uống dinh dưỡng thường được dùng để bổ sung khi người thân chưa ăn đủ; việc một sản phẩm có thể thay thế một phần hay toàn bộ bữa ăn hay không phải dựa vào chính công thức và hướng dẫn sử dụng của sản phẩm đó.

Nếu người thân vẫn ăn được, gia đình nên cố gắng duy trì những món họ thích và có thể ăn, sau đó dùng thức uống dinh dưỡng để bổ sung thêm khi cần. Với người mau no, uống một lượng lớn ngay trước bữa chính có thể khiến họ càng khó ăn nên thời điểm sử dụng cũng cần được sắp xếp hợp lý.

Nếu người thân gần như không ăn được hoặc lượng ăn giảm nhiều trong thời gian dài, vấn đề không còn đơn giản là chọn loại sữa nào. Gia đình nên quan tâm đến tình trạng dinh dưỡng và nguyên nhân khiến việc ăn uống giảm sút để có hướng xử lý phù hợp hơn.

Nước yến và sữa hạt có phù hợp với người già ăn uống kém không?

Nước yến và sữa hạt đều có thể dùng cho người già ăn uống kém nếu phù hợp, nhưng giá trị dinh dưỡng cần được xem theo từng sản phẩm chứ không nên suy ra chỉ từ tên nguyên liệu. Hai loại thức uống này cũng không mặc nhiên cung cấp đủ năng lượng và protein cho người đang ăn rất ít.

Nước yến nên được xem là món dùng thêm

Nước yến có thể là món bổ sung dễ dùng nếu người thân thích yến và vẫn duy trì được các bữa ăn tương đối. Hàm lượng yến, lượng đường và các thành phần đi kèm có thể khác nhau giữa từng sản phẩm, vì vậy gia đình nên đọc thông tin trên nhãn trước khi lựa chọn.

Nếu mỗi bữa người thân chỉ ăn được một phần nhỏ so với trước hoặc đang sụt cân, điều cần quan tâm hơn là tổng lượng dinh dưỡng họ nhận được trong ngày. Trong trường hợp này, một món được xem là quý chưa chắc giải quyết đúng phần cơ thể đang thiếu.

Sữa hạt cần xem lượng dinh dưỡng thực tế

Sữa hạt có thể dùng nếu hợp khẩu vị, nhưng không phải loại nào cũng cung cấp đủ năng lượng và protein cho người đang ăn uống kém. Sữa hạt tự làm và sản phẩm đóng gói có thể khác nhau đáng kể về nguyên liệu, protein, năng lượng, vitamin và khoáng chất.

Nếu người thân chỉ muốn có thêm một thức uống dễ dùng thì sữa hạt có thể là một lựa chọn. Nhưng nếu họ đang ăn rất ít hoặc sụt cân, gia đình nên xem cụ thể mỗi lần uống cung cấp được bao nhiêu dinh dưỡng thay vì chỉ dựa vào chữ “hạt” hay “tự nhiên”.

Người già ăn uống kém có nên dùng đông trùng hạ thảo?

Người già ăn uống kém có thể cân nhắc đông trùng hạ thảo khi sản phẩm phù hợp với nhu cầu chăm sóc sức khỏe, nhưng đông trùng hạ thảo không thay thế phần năng lượng và protein bị thiếu nếu người thân đang ăn quá ít. Vì vậy, trước khi mua, gia đình nên xác định vấn đề chính hiện tại là thiếu dinh dưỡng hay muốn chăm sóc thêm sức khỏe.

(Ảnh: Người lớn tuổi có thể cân nhắc uống trà đông trùng hạ thảo)

Nếu người thân mỗi bữa chỉ ăn được rất ít hoặc đang sụt cân, gia đình nên quan tâm đến dinh dưỡng trước. Ngược lại, nếu người thân tuy ăn ít hơn trước nhưng vẫn duy trì được các bữa tương đối ổn và muốn dùng thêm sản phẩm tăng cường sức khỏe, lúc đó đông trùng hạ thảo có thể được cân nhắc.

Đông trùng hạ thảo cho người lớn tuổi hiện có thể gặp ở dạng nấm sấy nguyên cọng, dạng viên và dạng nước. Dạng viên Hector nhỏ gọn nhưng là nấm Cordyceps militaris sấy thăng hoa nghiền mịn đóng viên nên người thân cần có khả năng nuốt viên tương đối tốt; còn dạng nước thường phối hợp đông trùng hạ thảo với các loại thảo mộc khác nên cần xem toàn bộ công thức.

Nếu gia đình muốn tìm hiểu kỹ hơn từng dạng trước khi chọn, bài viết cách chọn đông trùng hạ thảo cho người già sẽ giúp so sánh dạng nấm, dạng viên và dạng nước theo nhu cầu của người thân. Khả năng sử dụng thực tế cũng quan trọng không kém tên nguyên liệu trên sản phẩm.

Người già ăn uống kém có nên dùng sản phẩm từ sâm?

Người già ăn uống kém có thể dùng một số sản phẩm từ sâm khi phù hợp, nhưng không nên kỳ vọng sâm sẽ bù lại phần thức ăn bị thiếu hoặc làm người thân nhanh chóng ăn khỏe trở lại. Nếu lượng ăn đang giảm nhiều, gia đình vẫn nên ưu tiên giải quyết vấn đề ăn uống và dinh dưỡng trước.

Sâm cũng là cách gọi khá rộng. Nhân sâm, Sâm Ngọc Linh, đẳng sâm và những sản phẩm có chữ “sâm” trong tên có thể khác nhau về nguyên liệu, thành phần và công dụng, nên gia đình cần xem chính sản phẩm dự định mua.

Nếu người thân đã ăn uống tương đối ổn và gia đình đang cân nhắc nhóm này, bài viết Sâm cho người già sẽ giúp phân biệt những loại thường gặp và các điểm cần chú ý khi lựa chọn. Không nên chỉ dựa vào tên gọi “sâm” để cho rằng sản phẩm nào cũng có tác dụng giống nhau.

Người già ăn uống kém có dùng được Hector Sâm không?

Người già ăn uống kém có thể cân nhắc Hector Sâm khi vẫn ăn uống tương đối ổn và có nhu cầu tăng cường sức khỏe, sức đề kháng; sản phẩm không thay thế phần dinh dưỡng bị thiếu khi người thân đang ăn quá ít. Đây là thực phẩm bảo vệ sức khỏe dạng nước chứ không phải thức uống dinh dưỡng dùng để cung cấp năng lượng và protein thay bữa ăn.

Mỗi chai Hector Sâm 50 ml có 500 mg dịch chiết Cordyceps militaris, 400 mg chiết xuất chùm ngây, 400 mg chiết xuất đinh lăng và 100 mg chiết xuất đẳng sâm. Công dụng được công bố là giúp tăng cường sức khỏe và sức đề kháng cho cơ thể; sản phẩm không phải thuốc.

Nếu người thân đang ăn rất ít, gia đình không nên dùng một chai Hector Sâm với kỳ vọng thay cho sữa dinh dưỡng hoặc bữa ăn. Khi việc ăn uống vẫn tương đối ổn và người thân có nhu cầu tăng cường thêm sức khỏe, nước đông trùng hạ thảo Hector Sâm có thể là một lựa chọn để gia đình tìm hiểu.

Vậy nên chọn sữa, yến hay đông trùng hạ thảo?

Nếu người già ăn ít đến mức thiếu dinh dưỡng, sữa hoặc thức uống dinh dưỡng phù hợp thường nên được xem xét trước; yến thích hợp hơn như món dùng thêm, còn đông trùng hạ thảo được lựa chọn theo nhu cầu chăm sóc sức khỏe. Ba nhóm này không cùng một vai trò nên câu hỏi quan trọng không phải loại nào “bổ hơn”, mà là người thân hiện đang cần gì.

Nếu gia đình muốn so sánh thêm các lựa chọn khác, bài viết về các loại thức uống bổ dưỡng cho người già sẽ giúp phân biệt sữa, yến, sâm, đông trùng hạ thảo và những nhóm thường gặp. Từ đó, gia đình có thể chọn theo tình trạng thực tế thay vì mua theo cảm giác món nào nghe “bổ” hơn.

Nên chia các loại đồ uống trong ngày như thế nào?

Người già ăn uống kém nên được chia đồ uống sao cho vừa cung cấp đủ nước và phần dinh dưỡng cần bổ sung, vừa tránh làm quá no trước bữa chính. Không có một lịch uống chung cho tất cả mọi người vì còn tùy lượng ăn, loại thức uống, thuốc đang sử dụng và hướng dẫn riêng của từng sản phẩm.

Nước có thể chia thành nhiều lần trong ngày thay vì chờ đến khi khát mới uống. Nếu dùng thức uống dinh dưỡng để bổ sung thêm cho bữa ăn, một số người có thể dùng giữa các bữa để hạn chế cảm giác quá no ngay trước giờ ăn.

Nước yến, đông trùng hạ thảo, sâm hoặc các sản phẩm chăm sóc sức khỏe khác nên dùng theo hướng dẫn của chính sản phẩm. Gia đình không cần gom nhiều loại “nước bổ” vào cùng một thời điểm chỉ để tiện chăm sóc.

Có nên cho người già ăn uống kém dùng nhiều loại đồ bổ cùng lúc?

Người già ăn uống kém không nên dùng nhiều loại đồ bổ cùng lúc chỉ vì nghĩ càng dùng nhiều thì càng nhanh khỏe. Quá nhiều thức uống có thể khiến người thân mau no, ăn ít hơn ở bữa chính và làm một số thành phần như đường, vitamin hoặc khoáng chất bị bổ sung trùng lặp.

Gia đình có thể kiểm tra từng sản phẩm bằng một câu hỏi đơn giản: món này đang giúp bổ sung điều gì? Nước chủ yếu cung cấp dịch, thức uống dinh dưỡng có thể cung cấp thêm năng lượng và protein, yến là một món dùng thêm, còn thực phẩm bảo vệ sức khỏe được lựa chọn theo công dụng đã công bố.

Nếu hai hoặc ba sản phẩm đang được dùng nhưng gia đình không rõ mỗi loại phục vụ nhu cầu nào, nên xem lại trước khi mua thêm. Giảm bớt một sản phẩm không cần thiết đôi khi còn hợp lý hơn tiếp tục tìm thêm một món “bổ” khác.

Người già ăn uống kém đang dùng thuốc nên uống gì?

Người già ăn uống kém đang dùng thuốc vẫn nên chọn thức uống theo nhu cầu dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe, đồng thời kiểm tra kỹ trước khi thêm sữa chuyên biệt, sản phẩm thảo dược hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Nếu tình trạng ăn kém bắt đầu sau khi dùng thuốc mới hoặc thay đổi điều trị, gia đình nên trao đổi thông tin này với bác sĩ hoặc dược sĩ.

Gia đình có thể ghi lại thuốc, vitamin, sữa và những sản phẩm bổ sung người thân đang sử dụng. Danh sách này giúp bác sĩ hoặc dược sĩ dễ kiểm tra hơn nếu cần đánh giá việc dùng thêm một sản phẩm mới.

Người thân không nên tự ngừng thuốc điều trị vì nghi thuốc làm mình ăn kém. Tương tự, gia đình cũng không nên tự thêm nhiều loại nước bổ để bù lại khi chưa biết nguyên nhân khiến việc ăn uống giảm sút.

Người già ăn uống kém nhưng khó nuốt cần thận trọng hơn

Người già ăn uống kém kèm khó nuốt không nên tự chuyển hoàn toàn sang nước, sữa hoặc thức ăn thật lỏng vì chất lỏng không phải lúc nào cũng dễ nuốt hơn. Khó nhai do răng yếu và khó nuốt là hai vấn đề khác nhau, nên cách lựa chọn thức ăn và đồ uống cũng khác.

Nếu người thân chỉ khó nhai nhưng vẫn nuốt bình thường, món mềm và thức uống phù hợp có thể giúp việc ăn uống thuận tiện hơn. Nhưng nếu họ thường xuyên ho hoặc sặc khi uống nước, cảm thấy thức ăn mắc lại hoặc gặp khó khăn cả khi nuốt thức ăn lẫn chất lỏng, gia đình nên chú ý nhiều hơn đến vấn đề nuốt.

Trong trường hợp này, việc tìm một loại nước “dễ uống” không nên là ưu tiên đầu tiên. Gia đình cần biết người thân có đang ăn uống an toàn hay không rồi mới lựa chọn dạng thức ăn và thức uống phù hợp.

Khi nào ăn uống kém cần đi kiểm tra thay vì tiếp tục đổi đồ bổ?

Nếu người già ăn uống kém kéo dài, sụt cân không chủ ý, yếu đi rõ rệt hoặc lượng ăn ngày càng giảm, gia đình không nên chỉ tiếp tục thử sữa, yến hay các loại nước bổ khác. Hướng dẫn ESPEN khuyến nghị chú ý sàng lọc nguy cơ suy dinh dưỡng ở người lớn tuổi để những trường hợp cần hỗ trợ dinh dưỡng được nhận biết sớm.

Gia đình cần lưu ý hơn nếu người thân gần như không thể ăn uống, có dấu hiệu mất nước, nôn kéo dài, khó nuốt hoặc thường xuyên ho sặc. Những tình trạng này cần được xem xét đúng nguyên nhân thay vì chỉ đổi từ một sản phẩm dạng nước sang một sản phẩm khác.

Ngay cả khi không có biểu hiện cấp tính, việc ăn kém và sụt cân kéo dài cũng đáng được quan tâm. Thức uống phù hợp có thể hỗ trợ thêm, nhưng không nên trở thành lý do khiến gia đình trì hoãn việc kiểm tra sức khỏe.

Câu hỏi thường gặp

Người già chán ăn nên uống gì?

Người già chán ăn nên uống đủ nước; nếu lượng ăn giảm rõ rệt, gia đình có thể cân nhắc thêm thức uống có giá trị dinh dưỡng phù hợp. Điều cần xem trước là người thân thực sự ăn được bao nhiêu trong ngày và có đang sụt cân hay không. Chán ăn kéo dài hoặc ngày càng nặng nên được tìm nguyên nhân.

Người già ăn ít, mau no nên uống gì?

Người già ăn ít và mau no nên chọn thức uống dựa trên phần dinh dưỡng đang thiếu và tránh uống quá nhiều ngay trước bữa chính nếu điều đó khiến họ càng khó ăn. Gia đình có thể chia lượng uống thành những lần nhỏ hơn trong ngày. Nếu tình trạng mau no kéo dài hoặc ngày càng rõ, nên tìm hiểu nguyên nhân.

Người già ăn không ngon miệng có nên uống vitamin tổng hợp?

Không phải cứ ăn không ngon miệng là người già cần uống vitamin tổng hợp. Khi ăn quá ít, cơ thể có thể thiếu cả năng lượng và protein chứ không chỉ vitamin. Gia đình nên xem người thân đang thiếu nhóm thực phẩm nào và những sản phẩm hiện tại đã cung cấp dưỡng chất gì trước khi bổ sung thêm.

Người già ăn uống kém có nên uống sữa mỗi ngày?

Người già ăn uống kém có thể uống sữa hằng ngày nếu sản phẩm phù hợp với nhu cầu dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe. Lượng dùng cần được cân đối với những bữa ăn trong ngày. Nếu uống sữa khiến người thân quá no và ăn ít hơn, gia đình nên điều chỉnh thời điểm hoặc lượng dùng thay vì chỉ tăng thêm số lần uống.

Người già ăn uống kém nên uống sữa vào lúc nào?

Thời điểm uống sữa nên được sắp xếp sao cho bổ sung được dinh dưỡng mà không khiến người thân quá no trước bữa chính. Với một số người, uống giữa các bữa có thể thuận tiện hơn. Gia đình vẫn nên làm theo hướng dẫn của sản phẩm và điều chỉnh theo thói quen ăn uống thực tế.

Người già ăn uống kém có nên uống nước yến mỗi ngày?

Người già có thể dùng nước yến hằng ngày nếu phù hợp, nhưng uống yến mỗi ngày không đồng nghĩa tình trạng ăn kém sẽ được giải quyết. Gia đình nên xem lượng yến, lượng đường và thành phần của sản phẩm. Nếu người thân đang ăn rất ít, phần năng lượng và protein bị thiếu vẫn cần được quan tâm trước.

Người già ăn uống kém uống sữa và Hector Sâm cùng ngày được không?

Có thể có trường hợp dùng sữa và Hector Sâm trong cùng ngày nếu cả hai đều phù hợp, nhưng gia đình nên xem người thân có thực sự cần cả hai hay không. Sữa có thể cung cấp thêm dinh dưỡng tùy công thức, còn Hector Sâm là thực phẩm bảo vệ sức khỏe giúp tăng cường sức khỏe và sức đề kháng. Nếu người thân đang điều trị bệnh hoặc dùng nhiều sản phẩm khác, nên kiểm tra thêm trước khi kết hợp.

Làm sao biết người già ăn uống kém có nguy cơ thiếu dinh dưỡng?

Sụt cân không chủ ý, lượng ăn giảm kéo dài và thể trạng yếu dần là những dấu hiệu cho thấy tình trạng dinh dưỡng của người lớn tuổi cần được quan tâm hơn. Gia đình không nên chờ đến khi người thân gầy đi rất nhiều mới xem xét vấn đề. Khi có những dấu hiệu này, việc đánh giá nguy cơ suy dinh dưỡng sẽ hữu ích hơn chỉ tiếp tục tìm thêm thức uống bổ dưỡng.