Ai Không Nên Dùng Đông Trùng Hạ Thảo? 7 Nhóm Cần Thận Trọng

Ai không nên dùng đông trùng hạ thảo?

Người có nguy cơ dị ứng với thành phần sản phẩm, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và một số người đang điều trị bằng thuốc không nên tự ý dùng đông trùng hạ thảo khi chưa đánh giá mức độ phù hợp. Đặc biệt cần lưu ý đến thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu, thuốc hạ đường huyết và thuốc ức chế miễn dịch vì đã có những cảnh báo về khả năng tương tác.

Không phải tất cả các nhóm dưới đây đều được hiểu là “chống chỉ định tuyệt đối”. Trong nhiều trường hợp, vấn đề nằm ở việc dữ liệu an toàn còn hạn chế hoặc có khả năng tương tác với thuốc, vì vậy cách tiếp cận phù hợp hơn là thận trọng và trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng.

1. Người dị ứng với nấm hoặc thành phần của sản phẩm

Người từng dị ứng với đông trùng hạ thảo hoặc bất kỳ thành phần nào có trong sản phẩm không nên tiếp tục sử dụng sản phẩm đó. Phản ứng dị ứng có thể biểu hiện bằng ngứa, nổi mề đay, phát ban hoặc sưng; trường hợp khó thở, sưng môi, lưỡi hoặc họng cần được xử trí y tế ngay.

Cũng cần lưu ý rằng sản phẩm trên thị trường không phải lúc nào cũng chỉ chứa riêng nấm. Dạng nước uống, viên nang, trà hoặc công thức phối hợp có thể bổ sung thảo dược, vitamin, chất tạo ngọt và nhiều thành phần khác, vì vậy cần đọc đầy đủ nhãn thay vì chỉ kiểm tra chữ “đông trùng hạ thảo”.

2. Phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng đông trùng hạ thảo vì hiện chưa có đủ dữ liệu đáng tin cậy để xác định mức độ an toàn trong thai kỳ. Việc một nguyên liệu có nguồn gốc tự nhiên hoặc đã được sử dụng từ lâu không đồng nghĩa sản phẩm đó đã được chứng minh an toàn cho phụ nữ mang thai.

(Ảnh: Phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng đông trùng hạ thảo)

Nếu đang mang thai và muốn sử dụng một sản phẩm bồi bổ có chứa loại nấm này, nên trao đổi với bác sĩ sản khoa và cung cấp đầy đủ thành phần sản phẩm. Điều này đặc biệt cần thiết với các công thức phối hợp nhiều thảo dược hoặc hoạt chất khác.

3. Phụ nữ đang cho con bú

Phụ nữ đang cho con bú cũng cần thận trọng vì chưa rõ các thành phần từ đông trùng hạ thảo có đi vào sữa mẹ hay ảnh hưởng đến trẻ bú mẹ hay không. Dữ liệu hiện tại chưa đủ để khẳng định việc sử dụng trong giai đoạn này là an toàn.

Không nên chỉ dựa vào kinh nghiệm sử dụng của người khác để quyết định. Nếu có nhu cầu bồi bổ sau sinh, cần xem xét cả tình trạng của người mẹ, giai đoạn cho con bú và toàn bộ thành phần của sản phẩm dự định sử dụng.

4. Người đang dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu

Người đang dùng thuốc chống đông hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu nên hỏi bác sĩ trước khi dùng đông trùng hạ thảo. Một số dữ liệu phòng thí nghiệm cho thấy Cordyceps có thể ảnh hưởng đến sự kết tập tiểu cầu, đồng thời đã có báo cáo trường hợp chảy máu nhiều liên quan đến việc sử dụng hằng ngày.

Nhóm này bao gồm những người đang sử dụng thuốc để phòng ngừa hoặc điều trị huyết khối và một số bệnh tim mạch. Người lớn tuổi càng cần chú ý vì có thể đang sử dụng đồng thời nhiều thuốc mà bản thân hoặc người chăm sóc không nhớ hết tên và công dụng.

Nếu đang tìm hiểu đông trùng hạ thảo cho cha mẹ, mời bạn tham khảo bài viết Tác dụng của đông trùng hạ thảo đối với người già để hiểu thêm về những lợi ích tiềm năng, giới hạn bằng chứng và lưu ý khi sử dụng ở nhóm tuổi này.

5. Người đang sử dụng thuốc hạ đường huyết hoặc insulin

Người đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết không nên tự ý bổ sung đông trùng hạ thảo mà không theo dõi tình trạng đường huyết và trao đổi với người có chuyên môn. Một số nghiên cứu tiền lâm sàng gợi ý Cordyceps có thể có tác động cộng thêm với thuốc hạ đường huyết, nhưng ý nghĩa lâm sàng của tương tác này vẫn chưa được xác định đầy đủ.

Ngoài bản thân nguyên liệu nấm, người cần kiểm soát đường huyết còn phải quan tâm đến công thức sản phẩm hoàn chỉnh. Một số dạng nước, mật ong hoặc sản phẩm phối hợp có thể chứa đường hay các thành phần khác ảnh hưởng đến việc lựa chọn, vì vậy cần đọc bảng thành phần và thông tin dinh dưỡng trước khi sử dụng.

6. Người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc có tình trạng liên quan đến miễn dịch

Người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng đông trùng hạ thảo. Cordyceps được nghiên cứu về các tác động điều hòa hoặc kích thích một số hoạt động của hệ miễn dịch, do đó có khả năng không phù hợp với mục tiêu của thuốc ức chế miễn dịch.

Điều này đặc biệt quan trọng ở người đang được điều trị chuyên khoa hoặc phải kiểm soát hoạt động miễn dịch bằng thuốc. Không nên tự ngừng thuốc, giảm liều hoặc dùng sản phẩm bổ sung với kỳ vọng “tăng miễn dịch” mà không có hướng dẫn chuyên môn.

7. Người chuẩn bị phẫu thuật hoặc đang có nguy cơ chảy máu

Người chuẩn bị phẫu thuật cần thông báo cho bác sĩ về việc đang sử dụng đông trùng hạ thảo và các thực phẩm bổ sung khác. Một số nguồn chuyên môn cảnh báo khả năng ảnh hưởng đến đông máu và nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi sử dụng cùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.

Không nên tự xác định thời điểm ngừng hoặc sử dụng lại sản phẩm sau phẫu thuật chỉ dựa trên thông tin chung trên Internet. Bác sĩ điều trị là người phù hợp để đưa ra hướng dẫn dựa trên loại phẫu thuật, thuốc đang dùng và tình trạng sức khỏe thực tế.

Người đang điều trị bệnh có dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người đang điều trị bệnh không nhất thiết phải kiêng đông trùng hạ thảo trong mọi trường hợp, nhưng không nên tự sử dụng nếu chưa xem xét bệnh đang mắc, thuốc đang dùng và thành phần của sản phẩm. Càng sử dụng nhiều thuốc hoặc có nhiều bệnh nền, việc kiểm tra nguy cơ tương tác càng quan trọng.

(Ảnh: Không nên tự ý giảm thuốc điều trị và tăng liều dùng đông trùng hạ thảo)

Đông trùng hạ thảo là thực phẩm hoặc thành phần trong các sản phẩm bổ sung, không thay thế thuốc điều trị. Người bệnh không nên ngừng thuốc, giảm liều hoặc thay đổi phác đồ chỉ vì bắt đầu sử dụng một sản phẩm chứa Cordyceps.

Với người cao tuổi, vấn đề này càng đáng chú ý vì một người có thể đồng thời sử dụng thuốc huyết áp, đường huyết, tim mạch hoặc nhiều loại thực phẩm bổ sung. Vì vậy, lựa chọn sản phẩm cho cha mẹ nên bắt đầu từ tình trạng sức khỏe và thuốc đang dùng thay vì chỉ dựa vào những công dụng được quảng bá.

Trẻ em có dùng đông trùng hạ thảo được không?

Không nên tự ý cho trẻ nhỏ sử dụng đông trùng hạ thảo như một sản phẩm bồi bổ thường xuyên khi chưa có hướng dẫn phù hợp. Dữ liệu về mức độ an toàn ở trẻ em còn hạn chế, trong khi nhu cầu dinh dưỡng, liều sử dụng và khả năng đáp ứng của trẻ khác với người trưởng thành.

Nếu một sản phẩm cụ thể được thiết kế cho trẻ em, phụ huynh cần kiểm tra độ tuổi sử dụng, thành phần, liều dùng và công bố của chính sản phẩm đó. Không nên lấy liều dùng dành cho người lớn rồi tự giảm xuống để sử dụng cho trẻ.

Ai không nên dùng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong?

Người cần kiểm soát lượng đường, người có tiền sử dị ứng với mật ong hoặc thành phần của sản phẩm và một số người đang điều trị bệnh cần thận trọng khi dùng đông trùng hạ thảo ngâm mật ong. Ngoài những lưu ý liên quan đến đông trùng hạ thảo, dạng ngâm này còn bổ sung một lượng đường tự nhiên từ mật ong nên không thể áp dụng giống nhau cho tất cả mọi người.

Người đang kiểm soát đường huyết cần đặc biệt chú ý đến lượng mật ong sử dụng. Nếu dùng sản phẩm chế biến sẵn, nên kiểm tra thành phần, hàm lượng đường và khẩu phần được hướng dẫn trên nhãn thay vì mặc định đông trùng hạ thảo ngâm mật ong là thức uống phù hợp để sử dụng thường xuyên.

Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú, người đang sử dụng nhiều thuốc hay có bệnh nền cũng không nên tự quyết định sử dụng chỉ vì đây là sự kết hợp của hai nguyên liệu tự nhiên. Mức độ phù hợp cần được xem xét dựa trên tình trạng sức khỏe và toàn bộ thành phần được sử dụng.

Ai không nên uống rượu đông trùng hạ thảo?

Người không nên hoặc cần hạn chế đồ uống có cồn cũng không nên xem rượu đông trùng hạ thảo là một cách bồi bổ sức khỏe. Nhóm cần đặc biệt thận trọng gồm người mắc bệnh gan, một số bệnh tim mạch, người đang sử dụng thuốc có tương tác với rượu, phụ nữ mang thai và những người được bác sĩ khuyến cáo kiêng đồ uống có cồn.

Với người lớn tuổi, vấn đề cần cân nhắc không chỉ nằm ở đông trùng hạ thảo mà còn ở lượng cồn được đưa vào cơ thể. Tuổi càng cao càng có khả năng đồng thời mắc bệnh nền hoặc sử dụng nhiều loại thuốc, vì vậy không nên mặc định rượu thuốc hay rượu ngâm thảo dược sẽ tốt cho sức khỏe hơn các loại đồ uống có cồn khác.

Dùng đông trùng hạ thảo có thể gặp tác dụng phụ gì?

Đông trùng hạ thảo nhìn chung được ghi nhận dung nạp tương đối tốt trong các nghiên cứu, nhưng vẫn có thể gây một số phản ứng nhẹ như khó chịu đường tiêu hóa, buồn nôn, tiêu chảy, khô miệng, giảm cảm giác ngon miệng hoặc phát ban. Những phản ứng nghiêm trọng được báo cáo tương đối ít, nhưng dữ liệu an toàn vẫn chưa đầy đủ cho mọi dạng sản phẩm và mọi nhóm người.

Khi xuất hiện biểu hiện bất thường sau khi bắt đầu sử dụng, nên ngừng sản phẩm và theo dõi thay vì cố tiếp tục với suy nghĩ cơ thể đang “thải độc” hoặc phải trải qua giai đoạn thích nghi. Các triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc có dấu hiệu dị ứng nghiêm trọng cần được đánh giá y tế.

Mời bạn tham khảo bài viết Tác hại của đông trùng hạ thảo để tìm hiểu sâu hơn về các phản ứng có thể gặp, nguyên nhân và những lưu ý giúp sử dụng an toàn hơn.

Làm sao sử dụng đông trùng hạ thảo an toàn hơn?

Để sử dụng đông trùng hạ thảo an toàn hơn, cần chọn sản phẩm rõ nguồn gốc, đọc đầy đủ thành phần và hướng dẫn sử dụng, không tự tăng liều và đặc biệt chú ý đến thuốc hoặc thực phẩm bổ sung đang dùng cùng. Người có bệnh nền, đang điều trị hoặc thuộc nhóm cần thận trọng nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi sử dụng lâu dài.

Với nấm nguyên thể, dạng trà, viên nang hay nước uống, cách sử dụng và hàm lượng có thể khác nhau nên không áp dụng một liều chung cho mọi sản phẩm. Mời bạn tham khảo bài viết Cách dùng nấm đông trùng hạ thảo để tìm hiểu cụ thể hơn về từng dạng và thời điểm sử dụng.

Kết luận

Những người không nên tự ý dùng đông trùng hạ thảo gồm người có tiền sử dị ứng với thành phần sản phẩm, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú và một số người đang dùng thuốc có nguy cơ tương tác như thuốc chống đông, hạ đường huyết hoặc ức chế miễn dịch. Người chuẩn bị phẫu thuật, đang điều trị bệnh hoặc sử dụng nhiều thuốc cũng cần thận trọng hơn.

Điều quan trọng không phải là xem đông trùng hạ thảo “tốt hay xấu” cho tất cả mọi người, mà là xác định sản phẩm có phù hợp với từng người hay không. Với người lớn tuổi, nên xem xét đồng thời thể trạng, bệnh nền, thuốc đang sử dụng, thành phần và công dụng của sản phẩm trước khi lựa chọn.

Hỏi đáp thường gặp

Người có sức khỏe bình thường dùng đông trùng hạ thảo được không?

Có. Người trưởng thành có sức khỏe bình thường có thể sử dụng đông trùng hạ thảo nếu không dị ứng với thành phần và sản phẩm phù hợp với nhu cầu. Nên sử dụng theo hướng dẫn của từng sản phẩm, không cần tự tăng lượng dùng với kỳ vọng dùng nhiều sẽ nhận được nhiều lợi ích hơn.

Người lớn tuổi có dùng đông trùng hạ thảo được không?

Có thể. Người lớn tuổi có thể sử dụng đông trùng hạ thảo nếu phù hợp với thể trạng, nhưng cần xem xét thêm bệnh nền và các thuốc đang sử dụng. Tuổi tác không phải yếu tố duy nhất quyết định một người có dùng được hay không.

Nếu đang tìm hiểu cho cha mẹ hoặc người thân lớn tuổi, mời bạn tham khảo bài viết Tác dụng của đông trùng hạ thảo đối với người già để hiểu rõ hơn về những giá trị tiềm năng và lưu ý dành riêng cho nhóm tuổi này.

Người mới ốm dậy dùng đông trùng hạ thảo được không?

Có thể, nếu tình trạng sức khỏe đã ổn định và không thuộc nhóm cần thận trọng với đông trùng hạ thảo hoặc các thành phần khác của sản phẩm. Người vừa trải qua bệnh nặng, vẫn đang điều trị hoặc đang sử dụng nhiều thuốc không nên chỉ dựa vào tình trạng “mới ốm dậy” để quyết định sử dụng.

Người cao huyết áp dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người cao huyết áp không nhất thiết phải tránh đông trùng hạ thảo trong mọi trường hợp. Tuy nhiên, cần xem xét huyết áp hiện được kiểm soát như thế nào và các thuốc đang sử dụng, đặc biệt nếu đồng thời dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu hoặc nhiều thuốc tim mạch.

Người tiểu đường dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người tiểu đường có thể cần thận trọng, đặc biệt khi đang sử dụng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết. Ngoài bản thân Cordyceps, cần kiểm tra công thức sản phẩm hoàn chỉnh vì một số dạng nước uống, mật ong hoặc sản phẩm phối hợp có thể chứa đường hay những thành phần khác không phù hợp với nhu cầu kiểm soát đường huyết.

Người bệnh tim dùng đông trùng hạ thảo được không?

Không thể kết luận chung rằng mọi người mắc bệnh tim đều dùng được hoặc đều phải tránh đông trùng hạ thảo. Mức độ phù hợp phụ thuộc bệnh tim cụ thể và thuốc đang sử dụng. Người dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu hoặc đang được điều trị tim mạch nên hỏi bác sĩ trước khi bổ sung.

Người bệnh gan dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người mắc bệnh gan không nên tự dùng đông trùng hạ thảo với mục đích điều trị hoặc “thải độc gan”. Việc có thể sử dụng như một sản phẩm bổ sung hay không còn phụ thuộc loại bệnh gan, mức độ tổn thương, thuốc đang dùng và thành phần của sản phẩm. Người đang điều trị bệnh gan nên hỏi bác sĩ trước khi sử dụng.

Người bị suy thận dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người suy thận không nên tự ý sử dụng đông trùng hạ thảo khi chưa trao đổi với bác sĩ đang điều trị. Suy thận có nhiều mức độ, đồng thời người bệnh có thể phải kiểm soát chế độ ăn, lượng dịch và sử dụng nhiều thuốc. Không nên dựa vào những nghiên cứu sơ bộ về Cordyceps để suy ra rằng sản phẩm có thể điều trị hoặc phục hồi chức năng thận.

Người bị gout dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người bị gout không nên mặc định đông trùng hạ thảo có thể dùng để giảm axit uric hoặc điều trị gout. Nếu bệnh đang ổn định và muốn sử dụng một sản phẩm bổ sung, cần xem xét thành phần cụ thể và thuốc đang dùng; trường hợp đang có đợt gout cấp hoặc đang điều trị nên hỏi người có chuyên môn trước.

Người mắc bệnh tự miễn dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người mắc bệnh tự miễn nên thận trọng và không nên tự ý sử dụng đông trùng hạ thảo khi đang điều trị. Cordyceps được nghiên cứu về tác động lên hoạt động miễn dịch, vì vậy việc sử dụng có thể không phù hợp với một số tình trạng bệnh hoặc mục tiêu của thuốc ức chế miễn dịch.

Người bệnh ung thư dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người đang điều trị ung thư không nên tự ý sử dụng đông trùng hạ thảo nếu chưa trao đổi với bác sĩ điều trị. Một số nghiên cứu đang tìm hiểu Cordyceps và các hoạt chất của nấm trong lĩnh vực ung thư, nhưng điều đó không có nghĩa đông trùng hạ thảo đã được chứng minh là thuốc điều trị ung thư hoặc có thể sử dụng an toàn cùng mọi phác đồ.

Đặc biệt, người đang hóa trị, xạ trị, dùng thuốc nhắm trúng đích, liệu pháp miễn dịch hoặc các thuốc khác cần tránh tự bổ sung sản phẩm chỉ dựa trên quảng cáo về “tăng sức đề kháng”.

Người vừa phẫu thuật xong dùng đông trùng hạ thảo được không?

Người vừa phẫu thuật không nên tự ý dùng lại đông trùng hạ thảo ngay sau mổ nếu chưa được bác sĩ đồng ý. Thời điểm có thể sử dụng trở lại phụ thuộc loại phẫu thuật, khả năng hồi phục, tình trạng chảy máu, chế độ ăn và các thuốc đang sử dụng.

Không có một mốc cố định như 7, 14 hay 30 ngày áp dụng cho tất cả mọi người. Nếu bác sĩ đã yêu cầu ngừng các sản phẩm bổ sung quanh thời điểm phẫu thuật, nên hỏi chính bác sĩ điều trị khi nào có thể sử dụng lại.

Nguồn tham khảo:

• NIH LiverTox – National Library of Medicine: Cordyceps
• Memorial Sloan Kettering Cancer Center: Cordyceps
• WebMD: Cordyceps