Ninhvanin Là Gì? Tác Dụng Của Ninhvanin Trong Xáo Tam Phân

Ninhvanin là gì?

Ninhvanin là một hợp chất tự nhiên thuộc nhóm coumarin đã được phân lập từ cây xáo tam phân (Paramignya trimera). Đây là một trong những thành phần hóa học đáng chú ý của loài cây này, bên cạnh Ostruthin và nhiều coumarin khác được các nhóm nghiên cứu xác định trong thân và rễ.

Một nghiên cứu công bố năm 2015 trên Chemical & Pharmaceutical Bulletin đã phân lập Ninhvanin cùng Ostruthin và các coumarin khác từ rễ và thân xáo tam phân thu tại Khánh Hòa. Công trình cho thấy việc xác định Ninhvanin không chỉ dựa trên kinh nghiệm sử dụng dược liệu mà được thực hiện bằng các phương pháp phân tích cấu trúc hóa học.

Đáng chú ý, đây không phải lần duy nhất Ninhvanin được tìm thấy trong xáo tam phân. Các nghiên cứu sau đó tiếp tục xác định hợp chất này trong thân cây cũng như rễ cây thu tại những khu vực khác nhau.

Ninhvanin có phải được đặt tên theo Ninh Vân, Khánh Hòa?

Tên Ninhvanin có sự tương đồng rất rõ với địa danh Ninh Vân, Khánh Hòa, nơi mẫu xáo tam phân dùng trong những nghiên cứu đầu tiên về hợp chất này được thu hái. Tuy nhiên, hiện chưa nên khẳng định tên Ninhvanin được đặt trực tiếp theo Ninh Vân nếu chưa có công bố của tác giả xác nhận nguồn gốc tên gọi.

Mối liên hệ giữa Ninhvanin, xáo tam phân và Ninh Vân dù vậy vẫn rất đáng chú ý. Một tài liệu tổng quan khoa học năm 2016 ghi nhận năm 2013, Nguyễn Mạnh Cường và cộng sự đã phân lập được ba hợp chất gồm Ostruthin, Ninhvanin và 6-(2-hydroxyethyl)-2,2-dimethyl-2H-1-benzopyran từ rễ xáo tam phân thu tại Ninh Vân, Khánh Hòa.

Đến nghiên cứu công bố năm 2015, nhóm Nguyễn Mạnh Cường tiếp tục xác định Ninhvanin trong cả rễ và thân Paramignya trimera. Phần mô tả nguyên liệu của nghiên cứu ghi cụ thể các mẫu thực vật được thu tại xã Ninh Vân, tỉnh Khánh Hòa.

(Ảnh: Ninhvanin được nghiên cứu từ cây xáo tam phân)

Vì vậy, người đọc liên tưởng “Ninhvanin” với “Ninh Vân” là điều dễ hiểu. Nhưng về mặt khoa học, chúng ta có thể xác nhận chắc chắn Ninh Vân là địa điểm thu mẫu xáo tam phân trong các nghiên cứu liên quan, còn ý nghĩa chính xác đằng sau cách đặt tên Ninhvanin cần thêm tài liệu gốc xác nhận.

Ninhvanin có trong cây nào?

Trong những tài liệu khoa học chúng tôi kiểm tra, Ninhvanin đã nhiều lần được phân lập từ xáo tam phân (Paramignya trimera), trong khi chưa tìm thấy công bố đáng tin cậy xác nhận hợp chất này xuất hiện tự nhiên ở một loài thực vật khác. Điều này khiến Ninhvanin trở thành một thành phần khá đặc biệt khi tìm hiểu về hóa học của xáo tam phân.

Các loài khác thuộc chi Paramignya cũng đã được nghiên cứu. Một công bố năm 2019 cho biết nghiên cứu hóa thực vật trong chi này đã tập trung vào bốn loài gồm P. monophylla, P. griffithii, P. scandens và P. trimera. Coumarin và các glycoside của coumarin là nhóm hợp chất nổi bật được tìm thấy trong chi Paramignya.

Tuy nhiên, “chưa tìm thấy công bố ở cây khác” không đồng nghĩa có thể khẳng định “Ninhvanin chỉ tồn tại trong xáo tam phân”. Một hợp chất có thể được phát hiện thêm ở những loài khác khi có nghiên cứu mới, vì vậy cần tránh biến giới hạn của dữ liệu hiện tại thành một kết luận tuyệt đối.

Ninhvanin có tác dụng gì?

Ninhvanin đã thể hiện hoạt tính chống viêm đáng chú ý trong nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào, nhưng hiện chưa đủ bằng chứng để kết luận hợp chất này có tác dụng chống viêm hoặc điều trị bệnh ở người. Nghiên cứu đáng chú ý được công bố năm 2017 đã đánh giá Ninhvanin cùng một số coumarin phân lập từ thân xáo tam phân trên tế bào vi thần kinh đệm BV2 được kích thích bằng LPS.

(Ảnh: Ninhvanin được nghiên cứu về khả năng chống viêm)

Kết quả cho thấy Ninhvanin nằm trong nhóm hợp chất làm giảm sự sản sinh nitric oxide (NO) và prostaglandin E2 (PGE2) trong mô hình thử nghiệm. Ninhvanin và Ostruthin còn cho thấy khả năng ức chế sự biểu hiện của hai protein iNOS và COX-2 liên quan đến phản ứng viêm trong điều kiện nghiên cứu.

Các kết quả này giúp Ninhvanin trở thành một hợp chất tiềm năng để tiếp tục nghiên cứu. Chính nhóm tác giả cũng đề xuất Ninhvanin và Ostruthin có thể được xem xét như những hợp chất dẫn đường cho các nghiên cứu sâu hơn về tác nhân chống viêm thần kinh.

Điều quan trọng là thí nghiệm này được thực hiện trên tế bào trong phòng thí nghiệm, không phải thử nghiệm lâm sàng trên người. Vì vậy, không thể chuyển kết quả trên mô hình tế bào thành kết luận rằng Ninhvanin có thể phòng ngừa hoặc điều trị các bệnh viêm ở người.

Ninhvanin cũng chỉ là một trong nhiều hợp chất đã được phân lập từ xáo tam phân. Để tìm hiểu đầy đủ hơn những công dụng đã được nghiên cứu trên cây thay vì riêng một hợp chất, mời bạn tham khảo bài viết Tác Dụng Của Xáo Tam Phân.

Ninhvanin được tìm thấy trong thân hay rễ xáo tam phân?

Ninhvanin đã được phân lập từ cả thân và rễ xáo tam phân trong các nghiên cứu khoa học khác nhau. Đây là điểm đáng chú ý bởi hợp chất này không chỉ được ghi nhận ở một bộ phận duy nhất của cây.

Nghiên cứu năm 2015 phân lập Ninhvanin từ nguyên liệu gồm rễ và thân xáo tam phân thu tại Ninh Vân, Khánh Hòa. Nghiên cứu chống viêm sau đó tiếp tục phân lập Ninhvanin khi khảo sát thành phần hóa học của thân cây.

Ở một hướng nghiên cứu độc lập khác, nhóm tác giả thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – ĐHQG TP.HCM đã phân lập được Ninhvanin cùng các chromen và coumarin khác từ rễ xáo tam phân thu hái tại tỉnh Phú Yên.

Những kết quả này cho thấy việc phát hiện Ninhvanin không giới hạn ở mẫu cây thu tại Ninh Vân. Nếu muốn tìm hiểu sâu hơn sự khác nhau giữa các bộ phận của cây khi sử dụng làm trà, mời bạn tham khảo bài viết Thân, Lá Và Rễ Xáo Tam Phân Khác Nhau Thế Nào?

Tuy nhiên, việc nhà nghiên cứu có thể phân lập Ninhvanin từ thân hoặc rễ không đồng nghĩa hàm lượng Ninhvanin trong hai bộ phận giống nhau, cũng chưa đủ cơ sở để kết luận bộ phận nào tốt hơn chỉ dựa trên hợp chất này.

Ninhvanin B có phải là Ninhvanin không?

Ninhvanin B và Ninhvanin là hai hợp chất khác nhau, vì vậy không nên sử dụng hai tên gọi này thay thế cho nhau. Ninhvanin đã xuất hiện trong những công trình trước đó, trong khi Ninhvanin B được công bố như một hợp chất mới phân lập từ xáo tam phân trong nghiên cứu năm 2019.

Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học phân lập ba hợp chất mới từ dịch chiết methanol của rễ và thân Paramignya trimera, gồm Ninhvanin B, Paramitrimerol và Parabacunoic acid. Ninhvanin B được xác định là một coumarin có cấu trúc riêng và được tác giả cho biết là coumarin tự nhiên đầu tiên được phân lập có phần cấu trúc 2-hydroxy-7-methyl-3-methyleneoct-6-enyl.

Sự xuất hiện của cả Ninhvanin và Ninhvanin B cũng cho thấy thành phần hóa học của xáo tam phân phức tạp hơn việc chỉ quy giá trị của cây về một “hoạt chất chính”.

Ninhvanin có phải hoạt chất giúp xáo tam phân trị bệnh không?

Hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định Ninhvanin là hoạt chất giúp xáo tam phân điều trị một bệnh cụ thể ở người. Những kết quả đáng chú ý hiện nay chủ yếu đến từ nghiên cứu hóa thực vật và thử nghiệm tiền lâm sàng, trong đó nghiên cứu về hoạt tính chống viêm của Ninhvanin được thực hiện trên mô hình tế bào.

Đây là điểm cần phân biệt khi đánh giá ý nghĩa của Ninhvanin đối với xáo tam phân. Việc một hợp chất được phân lập từ cây và thể hiện hoạt tính sinh học trong phòng thí nghiệm là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, nhưng chưa phải bằng chứng cho thấy uống xáo tam phân có thể tạo ra tác dụng tương tự trên cơ thể người.

Tương tự, không nên lấy kết quả nghiên cứu riêng về Ninhvanin để quảng cáo một sản phẩm trà có khả năng chữa bệnh. Hàm lượng hợp chất còn có thể liên quan đến nguyên liệu, bộ phận cây, phương pháp chiết xuất và nhiều yếu tố khác mà một nghiên cứu phân lập hóa học không thể đại diện cho mọi sản phẩm trên thị trường.

Ninhvanin cho chúng ta biết thêm điều gì về xáo tam phân?

Giá trị đáng chú ý của Ninhvanin nằm ở việc giúp khoa học hiểu rõ hơn thành phần hóa học và hoạt tính sinh học tiềm năng của xáo tam phân. Việc hợp chất này được nhiều nhóm nghiên cứu phân lập từ thân và rễ ở những mẫu nguyên liệu khác nhau tạo thêm dữ liệu khoa học để nghiên cứu loài Paramignya trimera.

Đối với người sử dụng, các nghiên cứu này nên được nhìn nhận như bằng chứng giúp hiểu sâu hơn về cây, thay vì lý do để kỳ vọng xáo tam phân có thể thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị. Ninhvanin cũng chỉ là một trong nhiều hợp chất đã được tìm thấy, bên cạnh Ostruthin, các coumarin và những thành phần khác.

Nếu đang tìm hiểu các dạng nguyên liệu được sử dụng phổ biến hiện nay, mời bạn tham khảo các loại Trà xáo tam phân để phân biệt trà thân lá, thân già, rễ và trà túi lọc trước khi lựa chọn.

Câu hỏi thường gặp về Ninhvanin

Ninhvanin có phải chỉ có trong xáo tam phân không?

Chưa thể khẳng định Ninhvanin chỉ tồn tại trong xáo tam phân, nhưng trong những tài liệu khoa học chúng tôi kiểm tra hiện chưa tìm thấy công bố đáng tin cậy xác nhận hợp chất này được phân lập tự nhiên từ một loài thực vật khác. Vì vậy, cách diễn đạt phù hợp là Ninhvanin hiện được ghi nhận nổi bật trong Paramignya trimera, thay vì xem đây là hợp chất tuyệt đối chỉ có ở loài cây này.

Rễ hay thân xáo tam phân có Ninhvanin?

Cả rễ và thân xáo tam phân đều đã được ghi nhận có Ninhvanin trong các nghiên cứu phân lập thành phần hóa học. Hợp chất này được tìm thấy trong nghiên cứu trên rễ và thân tại Khánh Hòa, trong thân ở nghiên cứu chống viêm và trong rễ xáo tam phân thu tại Phú Yên.

Uống trà xáo tam phân có hấp thu được Ninhvanin không?

Hiện chưa có đủ dữ liệu để xác định người uống trà xáo tam phân thông thường sẽ hấp thu được bao nhiêu Ninhvanin và lượng đó có tạo ra tác dụng sinh học đáng kể hay không. Việc các nhà khoa học dùng dung môi, sắc ký và các kỹ thuật chuyên môn để chiết xuất, phân lập Ninhvanin khác với cách nấu hoặc pha trà hằng ngày. Vì vậy, không nên lấy kết quả nghiên cứu trên hợp chất tinh sạch để suy ra trực tiếp tác dụng của một ly trà.

Ninhvanin trị bệnh gì?

Hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học để khẳng định Ninhvanin có thể điều trị một bệnh cụ thể ở người. Hợp chất này được phân lập từ xáo tam phân và đã cho thấy hoạt tính chống viêm đáng chú ý trong nghiên cứu tiền lâm sàng trên tế bào, nhưng chưa thể xem đó là bằng chứng về tác dụng chữa bệnh. Vì vậy, không nên sử dụng Ninhvanin hoặc xáo tam phân để thay thế thuốc và phương pháp điều trị được chỉ định.

Ninhvanin có nguồn gốc từ Ninh Vân phải không?

Ninhvanin có mối liên hệ rõ ràng với xáo tam phân thu tại Ninh Vân, Khánh Hòa, nhưng hiện chưa đủ cơ sở để khẳng định tên gọi Ninhvanin được đặt theo địa danh Ninh Vân. Các nghiên cứu đã ghi nhận Ninhvanin được phân lập từ mẫu xáo tam phân tại khu vực này. Tuy nhiên, chưa tìm thấy công bố của nhóm tác giả giải thích trực tiếp nguồn gốc tên gọi “Ninhvanin”, vì vậy không nên xem đây là một kết luận đã được xác nhận.

Nguồn tham khảo

1. Nguyễn Mạnh Cường và cộng sự (2015), Paratrimerins A and B, Two New Dimeric Monoterpene-Linked Coumarin Glycosides from the Roots and Stems of Paramignya trimera, Chemical & Pharmaceutical Bulletin, 63(11), 945–949. Xem nghiên cứu.
2. Phạm Ngọc Khanh và cộng sự, Anti-inflammatory coumarins from Paramignya trimera, nghiên cứu về các coumarin phân lập từ thân xáo tam phân và hoạt tính trên tế bào BV2. Xem nghiên cứu.
3. Trịnh Hoàng Dương và cộng sự (2017), Chromen và coumarin từ rễ cây xáo tam phân (Paramignya trimera), nghiên cứu trên nguyên liệu xáo tam phân thu hái tại Phú Yên. Xem nghiên cứu.
4. Trần Thu Hương và cộng sự (2019), New Constituents From the Roots and Stems of Paramignya trimera, Natural Product Communications, nghiên cứu công bố Ninhvanin B cùng một số hợp chất mới từ xáo tam phân. Xem nghiên cứu.